Pilar Higuero: “A vide é un reflexo fiel de quen a cultiva; é moito máis ca unha simple planta”

^Por Patricia Dopazo de Gente que cuenta

Vide rapaces, vide vendimar,
que as uvas xa están maduras para cortar
canta, meu ben, que o día é fermoso,
baixo este sol, o traballo faise xocoso.

A tempada da vendima en España comeza entre finais de agosto e principios de setembro. Quizais sexa o momento máis importante e o fito culminante do ano tanto para a adega coma para os viticultores. É unha etapa clave na elaboración do viño. Comeza un novo ciclo.

Cada viticultor decide cando iniciar a vendima en función dos niveis de acidez e azucre que busca nas uvas das diferentes parcelas do viñedo. Tras meses de duro traballo e coidado no viñedo, recóllense as uvas e transpórtanse á adega para elaborar os viños da nova anada.

Foi un pracer e unha honra contar coa colaboración e o interese de Pilar Higuero —viticultora e propietaria da adega ourensá Lagar de Sabariz— para esta entrevista, que forma parte da sección dedicada ás mulleres do sector vitivinícola.

Sigo a traxectoria de Pilar dende hai tempo. Muller e unha profesional extraordinaria. As súas elaboracións,  únicas e singulares, transmiten a súa personalidade e o seu amor polo viño, terra e a natureza.

Grazas, Pilar; brindemos por moitos anos máis gozando dos teus viños.

Grazas terra polo teu don,
por cada acio recollido, por cada son.
A vendima remata, pero a festa non,
brindemos xuntos por un ano mellor.

Quen es e unha frase que te defina.

Son Pilar Higuero, agricultora, viticultora e gandeira en Sabariz, e unha eterna aprendiz. Unha muller xa algo maior para ter tanta curiosidade e cun pasado de montaña rusa. Teimuda coma unha mula, loitadora e politicamente incorrecta, pero alguén que non perdeu a súa inocencia.

Que é A Pita Cega?

A Pita Cega non segue modas, non intenta parecerse a ningún outro viño e non precisa compracer a todo o mundo… busca semellarse a  Sabariz. Para min, abonda con que, se o bebes, non o esquezas.

Cando e por que comezou o proxecto?

Naceu hai máis de 20 anos, cando necesitaba recuperar a miña liberdade, experimentar, reivindicar o meu dereito a cometer erros e facer exactamente o contrario do que se esperaba de min: tratar as vides como a min me gusta que me traten, con agarimo e respecto.

A vide é un reflexo fiel de quen a cultiva; é moito máis ca unha simple planta.

É coma unha persoa, un ser vivo. Require moitos coidados; ten o seu propio carácter e non se pode xestionar coma un rabaño de ovellas. Responde ás nosas accións e anhela ser amada.

Que significa o viño para ti?

É a miña forma de conectar coa terra e co mundo; é o meu modo de vida, aínda que sería terrible tratalo simplemente como unha fonte de ingresos. Deume amigos, viaxes, conversas interminables e máis dunha dor de cabeza.

Non podo separar o viño da miña vida; a estas alturas, non estou moi segura de onde remata un e comeza o outro.

Como é o teu día a día?

O meu día comeza moito antes de que o resto do mundo se poña en marcha. Depende máis do tempo que dun horario: teño que levar os animais á viña no inverno ou aos pastos no verán, recoller os ovos, asegurarme de que todos teñan auga ou ir á adega se chove. Sempre hai algo que facer; os viños non se fan sós!

O traballo na viña depende moito da estación; hai tarefas que realizar en todas elas, aínda que o traballo varía. Non teño unha rutina estritamente organizada; simplemente vou afrontando as cousas segundo xorden… A viña é a que manda.

En canto aos elementos imprescindibles: unha cunca de té, unhas botas cómodas, un peto de traballo vaqueiro con moitos petos e sentido do humor, porque os días non sempre saen segundo os plans que fixen a noite anterior. Hai que improvisar!

Traballas nun sector onde hai máis homes ca mulleres. Cal é a túa perspectiva persoal e como ves o futuro do sector?

Cando comecei, había moi poucas mulleres neste campo; agora hai moitas máis. Seguimos sendo minoría, pero as cousas están a cambiar.

Tiven que demostrar a miña valía, coma todo o mundo. Non sufrín sexismo no mundo do viño en si; as botellas non se distinguen por estróxenos ou testosterona. Non creo que un viño elaborado por unha muller sexa mellor, peor ou diferente. Falamos de viños bos, malos ou interesantes, non de saias ou pantalóns.

Porén, no campo si que o vivín. A miúdo cuestionaron as miñas decisións. Como cando vou mercar ferramentas e me preguntan polo meu marido.

Hai pouco, fun mercar unha pistola de cravos e un compresor para arranxar as cortes. O vendedor dirixiuse ao home que me acompañaba —que estaba alí calado— durante todo o tempo que estivo a dar as explicacións: «Esta máquina ofrécelle máis potencia, admite cravos máis longos, este compresor ten unha entrada de aire de 400 litros por minuto e 10 bares de presión, mentres que este outro…»

«Perdón, señor, pero son *EU* quen vai usar a pistola de cravos…»

«…E tamén son eu quen a paga».

Temos que facer que os homes se decaten de que somos plenamente capaces de manexar un compresor, un tractor ou unha nave espacial tripulada.

Motivacións e referentes.

Impúlsanme a curiosidade e o desexo de aprender: esa necesidade de saber un pouco máis. Prefiro o descubrimento a limitarme a repetir o que xa sei facer.

Os meus referentes non se atopan necesariamente no mundo do viño; admiro as persoas pola fluidez do seu pensamento e pola súa capacidade para cuestionar todo. Persoas tenaces e honestas, que non temen o traballo duro e que non perden o entusiasmo ante o fracaso.

Dentro do mundo do viño, admiro profundamente a Lalou Bize-Leroy: unha muller polémica, tenaz, meticulosa e esixente. Pioneira da agricultura biodinámica na década de 1980, Madame Leroy busca preservar o carácter único de cada anaco de terra, dando vida a viños singulares.

Que fai que un viño sexa mellor ca outro?

A harmonía entre a acidez, o alcohol e a froita. A capacidade de desenvolver capas complexas de aromas e sabores; a súa persistencia no padal; e a capacidade de expresar o seu lugar de orixe.