Curtocircuíto 2017: Sinais desde o Planeta GZ

Clausura do Curtocircuíto 2017. Foto: Concello de Santiago

Clausura do Curtocircuíto 2017. Foto: Concello de Santiago

Este ano estreámonos en Curtocircuito, un dos festivais de cinema máis lonxevos de Compostela. Catorce anos leva xa este festival traendo á cidade as mellores mostras de curtametraxes internacionais. Un auténtico luxo e pracer asistir a tanta arte concentrada en tan pouco tempo.

Nesta edición fixámonos especialmente na sección Planeta GZ, dedicada ás novidades dos directores galegos. E é que, tal como explicáronnos algúns dos representantes diso que se da en chamar ‘Novo Cinema Galego’ e que nos visitaron durante eses días, Alberto Gracia e Lois Patiño, estamos a asistir a un “momento histórico” no panorama audiovisual galego. Nunca antes houbo tanto talento xunto, con producións que triunfan nos máis prestixiosos festivais internacionais e ante as que se renden crítica e público.

Boa mostra diso foi Planeta GZ, dous días dedicados ó cinema galego de hoxe, con mostras claras da personalidade do cinema feito aquí pero con vocación universal.

Como universal é “Palmira” (Diana Gonçalves, 2017), unha avoa galega totalmente recoñecible. É esa avoa que todo temos na aldea, que vive os seus días no máis absoluto silencio. O silencio chama ao silencio, só roto de cando en vez polos sons dos quefaceres diarios (sempre os mesmos) e as reflexións de tempos mellores. “Que ben se vive agora”, reflexiona Palmira. E é que, visto en perspectiva, os nosos “problemas do primeiro mundo” son pequeneces en comparación coa guerra.

Palmira encolle o corazón pola soidade e incomunicación que ás veces parecen pegadas á vellez do rural profundo. Diana Gonçalves explicou que Palmira morreu antes de concluír o proxecto. É o paradoxo da vida, que se acaba sen que terminásemos o que tiñamos planeado.

“Néboa” (Claudia Costafedra, 2017) é outra mostra de como a paisaxe galega marca a forma e o fondo das películas feitas aquí. Telma vive en Madrid, pero volve a Galicia para devolver a “Desiderio”, o can que herdou do seu pai e que xa non pode vivir con ela en Madrid. De fondo, o desarraigamento, a ruptura, a culpabilidade por abandonar a terra e a melancolía da costa galega nun día de inverno, cando o estrondo das ondas impide escoitar nada máis.

Galicia tamén está sen estar en “La mujer invisible” (Noemí Chantada, 2017), contada en primeira persoa por unha venezolana especialista en contabilidade que devén en prostituta por eses xiros inesperados de guión que ás veces nos dá a vida. A protagonista conta desde a serenidade e o desapaixonamento a súa vida diaria, lanzando ao final unha mensaxe de esperanza. “Isto é un momento e este momento pasará”. Para reflexionar sobre todas aquelas mulleres coas que nos cruzamos diariamente e ás que non coñecemos realmente, máis aló dos simplóns xuízos de valor. Esta película foi a gran triunfadora desta edición do festival, recoñecida co Premio do Público e co Premio do Xurado da Asociación de Directores e Realizadores de Galicia (CREA).

Cruzamos fronteiras con “Aysha” (Fon Cortizo, 2017), unha moza activista xordana que, cunha declamación cativadora nun perfecto inglés, utiliza a poesía como medio de protesta. Unha demostración máis de que a cultura é unha arma poderosa para cambiar o mundo. Un auténtico descubrimento que daría para un spin off sobre as andanzas desta poeta. A película foi galardoada polo Xurado Galiza e polo Xurado da AGAG.

En Planeta GZ tamén houbo espazo para a pura experimentación formal, tal como vimos en “O porco e o seu espírito” (Adrián Canoura, 2017). Como dixo o propio Canoura, a aldea galega é tan fermosa como noxenta. Así o plasma neste retrato da matanza do porco, ritual que espantaría a calquera vegán pero que forma parte da idiosincrasia da Galicia profunda. A carne, o sangue, as vísceras, a mutilación e o espírito do porco planeando sobre o inverno galego.

“Rapa das bestas” (Jaione Camborda, 2017) é outro dos achegamentos ás tradicións galegas. Un home e o seu cabalo, a loita entre ambos, o combate, finalmente o descanso, e de fondo, música, comida e curiosidade turística.

E seguindo coa antropoloxía do cotián, tamén puidemos ver “Nova Galicia” (Iván Nespereira, 2017), a vida dos pescadores desta rexión do mundo situada en Mexico. A outra rexión do mundo, neste caso Marrocos, trasladounos Lois Patiño na súa “Fajr”, unha hipnótica peza sobre a relación entre o home e o obxecto, o instante e a duración, a luz e a súa capacidade de alumar e esconder.
Outros interesantes xogos visuais son os que nos propuxeron Tono Mejuto en “Quiasma”, onde puidemos asistir á creación (e deconstrución) dunha peza de danza do bailarín Javier Martín, e “Fuerzas Invisibles”, que asina Marcos Flórez pero ben o podería facer Oliver Stone. Unha viaxe psicotrópica polo deserto de Almería. A demostración de como un estado emocional cambia a memoria dun lugar.

Este foi o palmarés do Curtocircuíto 2017:

RADAR
– Find, Fix, Finish, de Mila Zhluktenko e Sylvain Cruiziat (Alemaña).
Mención especial:
– Les Iles, de Yann Gonzalez (Francia).

EXPLORA
– Y Berá. aguas de luz, de Sarah Jessica Rinland (Arxentina).
Dúas mencións especiais:
– On generation and corruption, de Takashi Makino (Xapón).
– I don´t think I can see an island, de Christopher Becks e Emmanuel Lefrant (Francia).

PREMIO GALIZA
– Aysha, de Fon Cortizo.

PREMIO PENÍNSULAS
– Contact, de Alessandro Novelli.

XURADO CREA
– La mujer invisible, de Noemí Chantada (Galicia).

XURADO AGAG
– Aysha, de Fon Cortizo (Galicia).
Mención especial:
– La mujer invisible, de Noemí Chantada (Galicia).

CAMIRA
– Flores, de Jorge Jácome (Portugal).
Mención especial:
– Indefinite pitch, de James Kienitz Wilkins (Estados Unidos).

XURADO NOVO
– Nyo Vweta Nafta, de Ico Costa (Mozambique, Portugal).
Mencións especiais:
– Rapa das bestas, de Jaione Camborda (Galicia).
– Farpões Baldios, de Marta Mateus (Portugal).

PREMIO DO PÚBLICO
– La mujer invisible, de Noemí Chantada (Galicia).

PREMIO CRIATURAS
– Big Boom, de Marat Narimanov (Rusia).

OUTRA COMPOSTELA
– Tapias, de Sergio Rois Roo, Carlos Iglesias Losada, Paula González Álvarez, Javier Blanco Armada e Javier González Sobrado.